Kobieta

nd, 19 lutego 2012

Autor: Zbiór artykułów o zdrowiu - Portal "Moja Figura"

Wiele kobiet dba o urodę piersi: stosują kremy odżywcze i ujędrniające, systematyczne masaże w czasie kąpieli, specjalne ćwiczenia mięśni pleców, łopatki i ramienia, od których zależy kształt i wygląd piersi. I słusznie, bo jeśli piersi mają nas zdobić, trzeba je odpowiednio pielęgnować. Jednak to nie wystarcza. Musimy troszczyć się nie tylko o urodę piersi, ale także o ich zdrowie.

Piersi stanowią wyjątkowo delikatną i wrażliwą część kobiecego ciała, ponieważ przez całe życie kobiety podlegają wpływom skomplikowanego systemu hormonalnego, który łatwo ulega rozmaitym zaburzeniom. Skutki tych nieprawidłowości ujawniają się w piersiach - są to bóle, obrzmienie, guzki. Większość z tych zmian ma charakter łagodny. Jednak żadnej nie wolno lekceważyć, należy iść do lekarza i wyjaśnić przyczynę zmienionego wyglądu piersi. 

Przed miesiączką

Niektóre dolegliwości piersi są ściśle powiązane z cyklem miesiączkowym, a także okresem ciąży i karmienia. Należy do nich Zespół Napięcia Przedmiesiączkowego (PMS). Są to różne dolegliwości fizyczne i psychiczne odczuwane przez niektóre kobiety na kilka dni przed początkiem krwawienia miesięcznego. Częściej  cierpią z tego powodu panie po 40. roku życia. Jednym z bardziej dokuczliwych objawów jest ból piersi, które stają się w tych dniach obrzmiałe, napięte, nadwrażliwe na dotyk. Ból nasila się przy schylaniu, obrotach i innych gwałtownych ruchach. Te oraz inne dolegliwości PMS wywołane są zmianami hormonalnymi zachodzącymi w drugiej połowie cyklu miesięcznego, których  skutkiem jest zatrzymywanie wody przez organizm. Stąd obrzęki brzucha, piersi, nóg.

Samopoczucie kobiety wraca do normy wraz z wystąpieniem krwawienia. Jeśli jednak dolegliwości są bardzo nasilone, potrzebne jest leczenie. Trzeba zgłosić się do ginekologa i wykonać zlecone badania. Najważniejszym z nich jest oznaczenie poziomu hormonów wydzielanych przez jajniki i przysadkę mózgową. W zależności od wyników badań lekarze przepisują odpowiednie leki, głównie preparaty hormonalne. Wspomagająco można zażywać witaminę B6, a także środki ziołowe, wyciąg  z czarnej porzeczki, niepokalanka czy kapsułki z wiesiołkiem dwuletnim.

W ciąży i w czasie karmienia

Dotkliwe bóle piersi odczuwają często kobiety w ciąży. Wówczas winowajcami są hormony jajników, przysadki i łożyska, które przygotowują piersi do produkcji mleka. Pokarm matki pojawia się w gruczołach mlecznych z chwilą, gdy spada poziom estrogenów i progesteronu, a wzrasta stężenie prolaktyny i oksytocyny. Obydwa te hormony odpowiadają za wytwarzanie mleka i wyzwalają instynkt macierzyński. Ich niedobór, zwłaszcza oksytocyny, może stać się przyczyną bólów piersi w okresie karmienia.

Uwaga! Wyciek mleka z brodawki sutkowej poza okresem karmienia jest zawsze objawem zaburzeń hormonalnych, zwłaszcza zbyt wysokiego poziomu prolaktyny.

U kobiet karmiących lub u tych, które niedawno przestały karmić, rozwija się  czasem zapalenie piersi, a nawet ropień. Na ogół dzieje się tak wskutek utrudnionego przepływu mleka przez kanaliki gruczołu do jego ujścia. Za ropne zapalenie odpowiedzialne są bakterie, które przedostają się do piersi ze skóry otaczającej uszkodzoną brodawkę lub z buzi niemowlęcia. Pierś jest czerwona, bolesna, obrzęknięta, może wystąpić wyciek ropny. Kobieta skarży się na ogólne złe samopoczucie, ma gorączkę i dreszcze. W takiej sytuacji powinna jak najszybciej znaleźć się pod opieką  lekarza i rozpocząć leczenie przeciwzapalne.

Mastopatia

Zwana także dysplazją, jest najczęstszym łagodnym schorzeniem piersi, które wykrywa się u ponad połowy kobiet w wieku 30-60 lat. W piersiach mastopatycznych występuje dużo małych torbielek zbudowanych z tkanki łącznej. Badając pierś palcami można wyczuć grudki różnej wielkości: ziarna kaszy, grochu, ale nawet śliwki. Skóra nad torbielką powinna się łatwo przesuwać. Mastopatia powoduje bóle piersi, czasem bardzo silne, nie tylko przed miesiączką. Jej przyczyną są stałe lub okresowe zaburzenia hormonalne. Zauważono, że na mastopatię częściej cierpią mieszkanki dużych miast niż wsi, zwłaszcza te aktywne zawodowo i narażone na wiele stresów. Przewlekły stres wywiera bowiem negatywny wpływ na układ hormonalny kobiety.

Leczenie dysplazji piersi polega na przywróceniu równowagi hormonalnej i powinno być poprzedzone badaniem poziomu hormonów.

Duże torbiele

Czasem określane jako cysty, występują tylko w piersiach młodszych kobiet, do 50. roku życia. Wypełnione są płynem, miękkie i dające się przesuwać pod skórą. Rzadko wymagają operacji. Najczęściej wykonuje się zabieg nakłucia i  wyciągnięcia płynu, który potem badany jest pod mikroskopem. Po nakłuciu torbiel zmniejsza się znacznie lub zanika.

Gruczolako-włókniaki

Przypominają torbiel, ale są bardziej twarde w dotyku. Pod palcami sprawiają wrażenie koralików lub nasion fasoli, mają gładką powierzchnię i regularne kształty. Mogą mieć średnicę 2-6 cm. Występują przede wszystkim u młodych kobiet.

Tłuszczaki i brodawczaki

Też należą do zmian łagodnych. Tłuszczaka, czyli zgrubienie tkanki tłuszczowej, należy obserwować, czasem jednak lepiej usunąć. Brodawczaki rozwijają się zwykle w kanalikach mlecznych i trudno je wykryć nawet w badaniu mammograficznym. Sygnałem rozwijającego się brodawczaka bywa krwisty wyciek z brodawki sutkowej. Brodawczaki są na ogół usuwane, gdyż mogą przekształcić się w guz złośliwy.

To może być rak

Niebezpiecznymi zmianami w piersi są guzki złośliwe. Częstość ich występowania wzrasta wraz z wiekiem. U kobiet przed menopauzą tylko co 12 guzek jest złośliwy, po menopauzie już co drugi. Co roku odnotowuje się w Polsce ponad 12 tysięcy nowych zachorowań na raka piersi. Jednak już od wielu lat chorobę tę z powodzeniem można leczyć, pod warunkiem, że zgłosimy się do lekarza jak najwcześniej. Jest to podstępna choroba, bo rzadko powoduje dolegliwości bólowe, jedynym więc sposobem na jej wczesne wykrycie jest systematyczne samobadanie piersi. Najlepiej robić to po kąpieli, kiedy ciało jest rozgrzane i miękkie. Kobietom miesiączkującym poleca się kontrolę piersi zaraz po menstruacji, po menopauzie można sobie wybrać dowolny dzień miesiąca i przestrzegać tego terminu. Dokładne instrukcje dotyczące samobadania piersi można otrzymać w poradniach ginekologicznych i bezpośrednio od lekarzy.

Jeżeli zauważysz, że:

• piersi straciły symetrię i dotychczasowy kształt,
• skóra wokół brodawki jest wciągnięta, zmarszczona, zaczerwieniona lub pojawiło się w tym miejscu owrzodzenie,
• z brodawki wypływa ciecz surowicza lub krwista,
• w piersi lub pod pachą wyczuwalny jest twardy guzek... 

jak najszybciej poinformuj o tym lekarza. Zostaniesz skierowana na USG piersi lub mammografię, a być może na jedno i drugie badanie obrazowe. Jeśli potwierdzi ono istnienie guzka czy innej zmiany, potrzebna będzie jeszcze biopsja cienkoigłowa. Badanie to, wykonywane w znieczuleniu miejscowym, polega na pobraniu materiału do analizy histopatologicznej (mikroskopowej). Dopiero wynik tego badania pozwoli odpowiedzieć na pytanie, czy zmiana w piersi ma charakter łagodny, czy złośliwy. Jeśli biopsja wykaże tę drugą ewentualność, należy bez zwłoki poddać się terapii.

Leczenie i profilaktyka raka piersi

Już od wielu lat stosuje się terapię skojarzoną, składającą się z różnych metod. W zależności od stopnia zaawansowania choroby usuwa się guzek i okoliczne węzły chłonne albo całą pierś. Po operacji potrzebna jest na ogół radioterapia, a czasem także chemioterapia. W niektórych rodzajach raka stosuje się leczenie hormonalne lub immunoterapię. W leczeniu raka dokonał się ogromny postęp. Onkolodzy mają do dyspozycji coraz więcej skutecznych leków precyzyjnie wycelowanych w komórki rakowe. Powodują one też mniej działań niepożądanych niż środki starej generacji. Ale sukces leczenia zależy przede wszystkim od zgłoszenia się do lekarza w jak najwcześniejszym stadium choroby.

Aby nie przeoczyć tego momentu, kobiety powinny wykonywać USG i mammografię piersi także profilaktycznie.

• Między 20. a 30 rokiem życia - samobadanie piersi co miesiąc i jednorazowe USG.
• Między 30. a 40 rokiem życia - samobadanie piersi co miesiąc, okresowe USG i jednorazowa mammografia piersi.
• Między 40. a 50. rokiem życia - samobadanie piersi co miesiąc, okresowe USG i mammografia co dwa lata.
• Po 50. roku życia - samobadanie piersi raz w miesiącu i mammografia raz w roku.  

U młodych kobiet za lepsze badanie profilaktyczne uważa się USG, czyli badanie operujące falą ultradźwiękową, ponieważ tkanka ich piersi jest bardziej gęsta, gruczołowa. Natomiast po menopauzie tkanka gruczołowa zanika, przybywa natomiast tkanki tłuszczowej, którą dobrze uwidocznia zdjęcie rtg, otrzymywane w wyniku mammografii.

Badania piersi nie są bolesne ani też specjalnie uciążliwe. Naprawdę warto o nich pamiętać, aby zachować piersi do późnego wieku i cieszyć się długo tym atrybutem kobiecości.